Właśnie finalizowane są prace nad albumem fotograficznym (trwa druk), poświęconym góralom z południowej Polski, będącym owocem projektu zainicjowanego przez stowarzyszenie „Etno Foto Art” z Oradii w Rumunii. Poniżej prezentujemy okładkę z postacią znanego gorczańskiego bacy z Ochotnicy – Jarka Buczka, trzymającego w rękach owczy ser oscypek i tzw. syr wołoski. Powstanie albumu jest efektem zeszłorocznej podróży w polskie Karpaty, odbytej przez trzech rumuńskich fotografów – Constantina Liviu Demetera, Ovidia Gabora i Gheorghe Petrila – członków wspomnianego stowarzyszenia. Udali się oni tam, aby sfotografować społeczności wiejskie w polskich regionach górskich, zamieszkane przez… tzw. górali. Grupa ta jest znana zarówno w Polsce, jak i w Rumunii z posługiwania się lokalną gwarą zawierającą słowa pochodzenia wołoskiego – będące pozostałością po stylu życia wołoskich pasterzy, którzy praktykowali wypas wędrowny (transhumancję) w obrębie środkowoeuropejskich Karpat, w tym w górach południowej Polski. W górskich wsiach i przysiółkach często można usłyszeć słowa takie jak: fujara (flet), pietra (kamień), stanka (skała), Magura (nazwa wzniesienia o wysokości powyżej 1000 m n.p.m.). Na przykład regionalizm bryndza – występujący w Polsce wyłącznie na terenach górskich – wyraźnie nawiązuje do słowa brânză (ser), przejętego od pasterzy wołoskich; podobnie uważa się, że regionalizm baca (niemający bezpośredniego odpowiednika w języku polskim) wywodzi się od wołoskiego baci (główny pasterz wypasający stada w górach). Do najbardziej wymownych przykładów słów przekazywanych z pokolenia na pokolenie przez pasterzy wołoskich należą terminy z zakresu słownictwa pasterskiego, takie jak: urda (ser z serwatki), owce, mierlok (jagnię), kornuta (owca rogata), ciuta (owca bezroga), okaista (owca z kolorową plamą wokół jednego oka), gieleta (wiadro), dunga (tęcza), kosar (zagroda dla owiec), watra (ognisko w szałasie pasterskim służące do gotowania) czy szałas/salasz/salaš (miejsce pobytu pasterza wraz ze stadem). Publikacja ta – zawierająca teksty w języku rumuńskim i angielskim – obejmuje materiały podzielone na kategorie takie jak: krajobrazy, wiejskie drogi, zabudowania gospodarcze, tradycyjne domy, drewniane kościoły, wnętrza domów, portrety (dzieci, dorosłych i osób starszych), stroje ludowe, zwyczaje taneczne oraz rzemiosło artystyczne. Redaktorką tomu jest Roxana Ivașca, a recenzję naukową przygotowali: dr Ioan Ciorba i dr Radu Românașu z Uniwersytetu w Oradii. Niestety, wydawnictwo uniwersyteckie planuje wydrukować na papierze kredowym jedynie 200 egzemplarzy albumu. Część nakładu zostanie bezpłatnie przekazana bibliotekom uniwersyteckim, muzeom etnograficznym oraz innym instytucjom humanistycznym w Rumunii. Jedynie kilka egzemplarzy ma trafić do polskich badaczy i instytucji działających w południowej Polsce [za: crisana.ro].
Od 12 listopada 2025 r. do 10 stycznia 2026 r. była dostępna w foyer im. H.H. Stahla Narodowego Muzeum Wsi im. Dimitrie Gusti w Bukareszcie wystawa fotografii prezentowanych w ww. albumie. Na poniższym plakacie, tym razem nasz wojewoda wołoski, Józef Michałek z Beskidu Śląskiego.
