Beskid Myślenicki Mts. – an argument for the division of the Carpathians for tourism
Beskid Myślenicki – un argument pentru diviziunea turistică a Carpaților
Бескид Мисленіцький – як аргумент на користь туристичного поділу Карпат
Dariusz Dyląg
Streszczenie: Jeszcze na początku lat 30. XX w. nie istniała jednolita nazewnicza regionalizacja dotycząca poszczególnych części Karpat. Te same grupy górskie nosiły często po kilka różnych nazw, a ich granice były płynne, co wywoływało liczne nieporozumienia i dezorientację wśród ówczesnych turystów karpackich. Panował pogląd, iż najbardziej właściwe są nazwy używane przez miejscową ludność, ewentualnie te nazwy geograficzne, które były na nich wzorowane. Ciekawe uściślenie zaproponował w 1914 r. w swoim przewodniku po Beskidach Zachodnich Kazimierz Sosnowski, który oparł się na funkcjonującym w terenie nazewnictwie administracyjnym, związanym z istniejącymi od dziesiątków lat powiatami ziemskimi. Pierwszy profesjonalny podział Karpat pod względem turystycznym opublikował w 1936 r. w czasopiśmie „Turysta w Polsce” Mieczysław Orłowicz, który dwa lata później – poprawiony i uzupełniony – umieścił w zeszycie 4. Komunikatów Studium Turyzmu Uniwersytetu Jagiellońskiego. Autor artykułu prześledził pokrótce perypetie nazewnicze grupy górskiej od połowy XIX w. nazywanej Górami Myślenickimi, a następnie od początku XX w. – Beskidem Myślenickim. Nieprzerwane do dnia dziejszego używanie tej nazwy wśród turystów i osób związanych z branżą przewodnicką, również w literaturze typu przewodnikowego, od jakiegoś czasu spotyka się z zupełnie błędnym, ale niestety coraz bardziej rozpowszechnionym w nowych mediach elektronicznych nazewnictwem powstałym za biurkiem naukowych syntez geomorfologicznych, które nijak się mają do tradycyjnego nazewnictwa miejscowego.
Abstract: In the early 1930s, there was no uniform regional naming of individual parts of the Carpathians. The same mountain groups often bore several different names, and their boundaries were fluid, which caused numerous misunderstandings and disorientation among Carpathian tourists at the time. The prevailing view was that the most appropriate were the names used by the local population, or those geographical names that were modeled on them. An interesting clarification was proposed in 1914 in his guide to the Western Beskids by Kazimierz Sosnowski, who based it on the administrative names functioning in the area, related to the rural counties that had existed for decades. The first professional division of the Carpathians in terms of tourism was published in 1936 in the magazine „Turysta w Polsce” by Mieczysław Orłowicz, which two years later – corrected and supplemented – placed in the 4th „Announcements of the Study of Tourism of the Jagiellonian University”. The author of the article briefly traced the adventures of naming the mountain group since the mid-19th century, called the Myślenickie Mountains, and then from the beginning of the 20th century – the Myślenicki Beskids. The uninterrupted use of this name among tourists and people associated with the guide industry, also in guide-type literature, has for some time been met with completely erroneous, but unfortunately increasingly widespread in new electronic media, nomenclature created at the desk of scientific geomorphological syntheses, which have nothing to do with traditional local nomenclature.
Abstract: Încă de la începutul anilor 1930 ai secolului al XX-lea, nu exista o regionalizare uniformă privind denumirile diferitelor părți ale Carpaților. Aceleași grupuri muntoase purtau adesea mai multe denumiri diferite, iar granițele lor erau neclare, ceea ce provoca numeroase neînțelegeri și confuzie în rândul turiștilor aflați în Carpați la acea vreme. Predomina ideea că cele mai potrivite denumiri erau cele folosite de populația locală sau, eventual, denumirile geografice care se inspirau din acestea. În 1914, Kazimierz Sosnowski a propus o clarificare interesantă în ghidul său dedicat Beskizilor Occidentali, bazată pe denumirile administrative folosite în zonă, asociate teritoriilor care existau de zeci de ani. Prima diviziune profesională a Carpaților din punct de vedere turistic a fost publicată în anul 1936, în revista „Turysta w Polsce” de Mieczysław Orłowicz, iar doi ani mai târziu, ulterior corecturilor și completărilor, a fost publicată în numărul 4 al culegerii Departamentului pentru Studii de Turism al Universității Jagiellone. Autorul articolului a urmărit pe scurt peripețiile denumirii acestui grup muntos, numit Munții Myślenicki începând cu a doua jumătate a secolului al XIX-lea, iar apoi, Munții Beskid Myślenicki, de la începutul secolului al XX-lea. Utilizarea neîntreruptă până în ziua de azi a acestei denumiri în rândul turiștilor și al persoanelor implicate în domeniul ghidajului, precum și în literatura de tip ghid turistic, se confruntă de ceva vreme cu o denumire complet eronată, dar din păcate din ce în ce mai răspândită în noile mass-media electronice – un nume creat la birou, în cadrul sintezelor științifice de geomorfologie, care nu are nicio legătură cu denumirile tradiționale locale.
Анотaція: Ще на початку 1930-х років не існувало уніфікованої найменувальної регіоналізації окремих частин Карпат. Ті самі гірські групи нерідко мали по кілька різних назв, а їхні межі залишалися розмитими, що спричиняло численні непорозуміння й дезорієнтацію серед тодішніх карпатських туристів. Переважала думка, що найвідповіднішими є назви, які вживає місцеве населення, або ж географічні назви, сформовані на їхній основі. Цікавий варіант уточнення запропонував 1914 року Казімєж Сосновський у своєму путівнику по Західних Бескидах, спираючись на адміністративні найменування, що функціонували в цій місцевості й були пов’язані з земськими повітами, які існували десятки років. Перший фаховий туристичний поділ Карпат оприлюднив 1936 року Мєчислав Орлович у часописі «Turysta w Polsce», а через два роки – доповненим й доопрацьованим – видав його у четвертому зошиті Комунікатів Студій з Туризму Яґеллонського університету. Автор цієї статті коротко простежує особливості найменувань гірської групи, яка з середини ХIХ століття фігурувала як Мислєницькі гори, а від початку ХХ століття – як Бескид Мислєницький. Незмінне використання цієї назви серед туристів, гідів і в путівниковій літературі дожило до наших днів, хоча останнім часом в інтернеті поширюється цілковито хибне найменування, яке зародилося з наукових геоморфологічних синтез і не має нічого спільного з традиційними місцевими найменуваннями.
Słowa kluczowe: regionalizacja, podejście funkcjonalne, turystyczny podział Karpat, Beskid Myślenicki, Karpaty Zachodnie.
Keywords: regionalization, functional view, tourist division of the Carpathians, Beskid Myślenicki Mts., Western Carpathians.
Cuvinte-cheie: regionalizare, atitudine funcțională, diviziune turistică a Carpaților, Munții Beskid Myślenicki, Carpații Occidentali.
Ключові слова: регіоналізація, функціональний підхід, туристичний поділ Карпат, Бескид Мисленіцький, Західні Карпати.