Spatial references in the tetralogy On the High Uplands by Stanisław Vincenz. Between Czerdak and Kiedrowaty Mt.
Referințe spațiale în tetralogia Na wysokiej połoninie de Stanisław Vincenz. Între Czerdak și Kiedrowaty
Просторові орієнтири в тетралогії «На високій полонині» Станіслава Вінценза. Між Чердаком і Кедроватим
Mateusz Troll
Streszczenie • W artykule przedstawiono przykłady stosowania przez Stanisława Vincenza zapożyczonego od Hucułów nazewniczego układu odniesień przestrzennych w tetralogii Na wysokiej połoninie. Omówiono odniesienia przestrzenne z zastosowaniem nazw geograficznych odnoszących się do okolic Bystreca, najwięcej uwagi poświęcając fenomenowi Kiedrowatego. Wynik analizy wszystkich najważniejszych map tej części Huculszczyzny, jakie ukazały się w XIX i XX wieku świadczą o istotnych brakach w dokumentacji kartograficznej omawianych nazw geograficznych. W oparciu o akta katastru józefińskiego, katastru tymczasowego oraz stałego katastru gruntowego Galicji, zidentyfikowano również posiadaczy gruntowych, którzy posłużyli Vincenzowi do kreacji postaci literackich, pojawiających się w omawianych odniesieniach przestrzennych.
Abstract • The article presents examples of Stanisław Vincenz’s use of the spatial reference system, borrowed from the Hutsuls, in the tetralogy On the High Uplands. Spatial references using geographical names referring to the area around Bystrets village are discussed, with the most attention being paid to the phenomenon of Kiedrowaty Mt. The results of the analysis of all the most important maps of this part of Hutsulshchyna, which appeared in the 19th and 20th centuries, indicate significant gaps in the cartographic documentation of the geographical names discussed. Land holders, who were models for the novel’s characters, were also identified in the records of the Josephinian Land Survey, the temporary cadastre (Franciscian Land Survey) or the stable cadastre of Galicia.
Abstract • În articol sunt prezentate exemple ale modului în care Stanisław Vincenz utilizează sistemul de referință spațial preluat de la huțuli în tetralogia Na wysokiej połoninie. Sunt discutate referințele spațiale bazate pe denumiri geografice legate de împre jurimile orașului Bîstreț, acordându-se cea mai mare atenție fenomenului Kiedrowaty. Rezultatele analizei celor mai importante hărți ale acestei părți a Huțulșcinei, apărute în secolele al XiX-lea și al XX-lea, indică lacune semnificative în documentația cartografică a denumirilor geografice discutate. Pe baza înregistrărilor din cadastrul lui Iosef al ii-lea, din cadastrul provizoriu și din cadastrul funciar permanent al Galiției, au fost identificați și proprietarii de terenuri care i-au servit lui Vincenz ca sursă de inspirație pentru crearea personajelor literare care apar în referințele spațiale analizate.
Анотaція • У статті проаналізовано приклади використання Станіславом Вінцензом запозиченої в гуцулів системи найменувань просторових орієнтирів у тетралогії «На високій полонині». Розглянуто просторові орієнтири з ужитком географічних назв із околиць Бистреця, особливу увагу присвячено феноме ну Кедроватого. Аналіз основних мап цієї частини Гуцульщини, які вийшли друком у XIX і XX століттях, засвідчує наявність суттєвих прогалин у картографічному фіксуванні згаданих географічних топонімів. На підставі матеріалів йозефінського кадастру, тимчасового кадастру та постійного земельного кадастру Галичини встановлено також власників земельних ділянок, які слугували Вінцензові прообразами літературних персонажів, що з’являються в досліджуваних просторових сферах.
Słowa kluczowe • Stanisław Vincenz, Na wysokiej połoninie, odniesienie przestrzenne, toponimia, mapy topograficzne, austriacki kataster gruntowy, metryka józefińska, metryka franciszkańska, Huculszczyzna, Czarnohora, Karpaty Wschodnie.
Keywords • Stanisław Vincenz, On the High Uplands, spatial reference, toponymy, topographic maps, Austrian land cadastre, Josephinian Land Survey, Franciscan Land Survey, Hutsulshchyna, Chornohora, Eastern Carpathians.
Cuvinte‑cheie • Stanisław Vincenz, Na wysokiej połoninie, referință spațială, toponimie, hărți topografice, cadastru funciar austriac, cadastrul lui Iosef al II-lea, cadastrul franciscan, Huțulșcina, Czarnohora munții, Carpații Orientali.
Ключові слова • Станіслав Вінценз, На високій полонині, просторові сфери, топоніміка, топографічні мапи, австрійський земельний кадастр, йозефінська метрика, францисканська метрика, Гуцульщина, Чорногора, Східні Карпати.