W ostatnich „Spotkaniach z Zabytkami” szczególnie polecamy artykuł naszego Kolegi, dr. Jarosława Krasnodębskiego, pt. Kruche pomniki niepodległości. Z artykułu można dowiedzieć się m.in.: jak udało się uratować płytę Nieznanego Żołnierza w Kołomyi, co symbolizuje krzyż na Przełęczy Legionów czy jaki pomnik Konstantego Laszczki należy do najwybitniejszych osiągnięć artysty. Jak czytamy w artykule: „Mimo upływu lat, nadal pozostaje wiele do odkrycia. Zwłaszcza jeśli chcemy dowiedzieć się czegoś więcej o pomnikach na ziemiach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej. Obszar województwa stanisławowskiego (obecnie obwód iwanofrankiwski w Ukrainie) jest tego dobrym przykładem. Było to najbardziej wysunięte na południe województwo II Rzeczypospolitej, a Stanisławów i Kołomyja to miasta, które niegdyś rywalizowały ze sobą o palmę pierwszeństwa w tym regionie”. […] „Pod względem liczby na terenie województwa stanisławowskiego najwięcej pomników było poświęconych II Brygadzie Legionów Polskich. Miało to związek z tym, że w latach 1914-1915 legioniści toczyli zacięte boje z wojskami rosyjskimi w Karpatach Wschodnich. Ze względu na teren ich działań w tym czasie oraz odwagę i wytrwałość w walkach, brygada nazywana była „Karpacką” lub „Żelazną”. Większość tych obiektów powstała na Huculszczyźnie, zamieszkałej w dużej części przez miejscowych górali, Hucułów, którzy włączali się w opiekę nad nimi oraz brali udział w obchodach rocznicowych bitew. Mimo prostej formy, pomniki te miały ogromne znaczenie dla kształtowania pamięci o czynie legionowym, a także oddziaływały na postawy obywatelskie”.


