Po raz pierwszy w Polsce ukazują się „Karpackie gry” Miloslava Nevrlý’ego – książka kultowa w Czechach, przekazywana z rąk do rąk, czytana przez pokolenia wędrowców, ludzi gór i tych, którzy wiedzą, że najważniejsze wyprawy odbywają się w ciszy. „Karpackie gry” należą do literatury z pogranicza pięknej, przygodowej, krajoznawczej i filozoficznej – podanej jednak w skromnej, prostej formie, takiej, jaką cenił Miloslav Nevrlý i jego duchowi towarzysze, których nazywał „braciszkami” we wspólnym odczuwaniu gór, przestrzeni i myśli. „Karpackie gry” to zapis wędrówek po dzikich Karpatach, pełnych przygód i refleksji. Tytułowe „gry” nie oznaczają tu rywalizacji ani zabawy. Są raczej grą uważności, wyobraźni i bycia w świecie – sposobem przeżywania drogi, krajobrazu i ciszy. To wędrówka, która częściej prowadzi w głąb niż w dal. Celem tego wydania było zachowanie tej właśnie prostoty, powściągliwości i wewnętrznej przestrzeni, które sprawiają, że książka nie narzuca się czytelnikowi, lecz towarzyszy mu jak dobra ścieżka. „Karpackie gry” to książka dla ludzi gór i wędrowców, marzycieli i samotników, tych, którzy tęsknią za światem mniej hałaśliwym i tych, którzy czują, że prawdziwa przygoda zaczyna się wtedy, gdy człowiek zwalnia. To opowieść o górach jako przestrzeni wolności. O prostym życiu, o radości bycia w drodze, o smaku herbaty wypitej na wietrze i o ciszy, która potrafi powiedzieć więcej niż całe miasta. Nevrlý pisze tak, jak się idzie: powoli, uważnie, z otwartymi oczami. Jego proza jest poetycka, cicha, pełna przestrzeni. To książka o drodze, która częściej prowadzi w głąb niż w dal [z: wydawnictwo.auch.pl].
Miloslav Nevrlý to jedna z najbardziej niezwykłych postaci czeskiej literatury przyrodniczej i wędrownej. Urodzony w 1933 roku w Pradze, przez całe życie łączył w sobie kilka dróg: drogę naukowca, przyrodnika i ornitologa, drogę skauta i wychowawcy oraz drogę samotnego wędrowca, który uczy się świata, idąc powoli. Z wykształcenia jest zoologiem, przez wiele lat zawodowo zajmował się badaniem i ochroną przyrody, szczególnie ptaków i krajobrazów górskich. Jednak jego prawdziwą specjalnością stało się coś trudniejszego do nazwania: sztuka uważnego patrzenia. Nevrlý nie opisuje świata z perspektywy zdobywcy ani kolekcjonera wrażeń. Interesuje go cisza, rytm przyrody, drobne znaki istnienia – ślad zwierzęcia w błocie, zmiana światła nad grzbietem, zapach wiatru przed deszczem. Jako wędrowiec przemierzał m.in. Góry Izerskie, Karpaty i wiele mniej znanych pasm Europy Środkowej i Wschodniej. Te doświadczenia stały się tworzywem jego książek, które wymykają się prostym gatunkowym definicjom. Są jednocześnie literaturą drogi, eseistyką przyrodniczą i osobistą medytacją nad światem, czasem i przemijaniem. Nevrlý jest autorem kultowym – czytanym nie tylko dla opisów miejsc, lecz dla sposobu myślenia o świecie. Proza Nevrlý’ego uczy, że prawdziwa podróż nie polega na docieraniu jak najdalej, lecz na coraz głębszym widzeniu. Jego książki krążą z rąk do rąk jak dobre mapy do miejsc, których nie da się zaznaczyć. Jego najsłynniejsze dzieło, „Karpackie gry”, jest zapisem wędrówek po rumuńskich Karpatach, ale jeszcze bardziej – zapisem wędrówki wewnętrznej: ku prostocie, wolności i uważności. Inne książki, jak „Księga Gór Izerskich”, „Moje ptasie lata” czy „Zatarte smaki moruszek”, ugruntowały jego pozycję jako jednego z najwybitniejszych pisarzy krajobrazu i natury w Czechach [z: wydawnictwo.auch.pl].
Po latach obecności tej książki w obiegu legend i poleceń, wreszcie trafia do polskich czytelników w pełnym, starannym wydaniu. To książka, którą chce się mieć na półce, w plecaku i na nocnym stoliku. Do czytania powoli. Fragmentami. Albo jednym tchem. Książka ukazuje się w twardej, szyto-klejonej oprawie, zaprojektowanej jako trwały towarzysz wielu dróg i powrotów. Całość otula obwoluta, która nie tylko zaprasza do lektury, ale też subtelnie objaśnia metaforę tytułowych „gier” – pojęcia rozumianego przez autora w sposób szczególny, niestandardowy, daleki od rywalizacji czy zabawy. To raczej gry wyobraźni, uważności i bycia w świecie – charakterystyczne dla literatury z pogranicza pięknej, przygodowej, krajoznawczej i filozoficznej, podanej jednak w skromnej, prostej formie, tak bliskiej Nevrlý’emu i tym, których nazywał swoimi „braciszkami” we wspólnym odczuwaniu gór, przestrzeni i myśli [z: wydawnictwo.auch.pl].
W 2012 r. na łamach „Płaju” ukazał się materiał Dariusza Dyląga pt. Dwie „biblie” rumuńskich Karpat, z których drugą były właśnie „Karpackie gry” Nevrlý’ego. Z artykułem można się zapoznać po kliknięciu na grafice poniżej [rc’].
Głównym inicjatorem pierwszego polskiego wydania „Karpackich gier” jest Rafał Łoziński – pomysłodawca całego przedsięwzięcia. To on nawiązał relację z autorem, doprowadził do pozyskania praw do wydania książki oraz zgromadził zespół, dzięki któremu ta edycja mogła powstać. Ogromną rolę odegrał tu Aleš Kučera, a także Alena Beňadiková, która pomogła w nawiązaniu kontaktu z Miloslavem Nevrlým i doprowadziła do wyrażenia przez autora zgody na polskie wydanie książki przez Rafała Łozińskiego. Przekładu z języka czeskiego dokonała Adrianna Duda, oddając w pięknym, uważnym stylu rytm, prostotę i poetycką ciszę oryginału. Nad ostatecznym kształtem językowym czuwał Piotr Chmielarz, który – nie po raz pierwszy we współpracy z naszym wydawnictwem – pilnował stylu i polskiej melodii tekstu. Korektę wykonała Anna Łozińska, a konsultantem nazw, miejsc i pojęć geograficznych był profesor Krzysztof Jaworski, dbający o to, by w karpackiej topografii i nazewnictwie nie wkradły się żadne nieścisłości. Oprawa graficzna, projekt layoutu, skład DTP oraz druk polskiego wydania „Karpackich gier” zostały przygotowane przez Wydawnictwo AUCH z wyjątkową troską- zarówno o warstwę redakcyjną, jak i o formę, która miała pozostać wierna duchowi tej niezwykłej książki. Praca nad tekstem, jego rytmem i brzmieniem w języku polskim była prowadzona z myślą o tym, by zachować prostotę, ciszę i uważności, które są znakiem rozpoznawczym prozy Miloslava Nevrlý’ego. Książka ukazuje się w twardej, szyto-klejonej oprawie, zaprojektowanej jako trwały towarzysz wielu dróg i powrotów. Całość otula obwoluta, która nie tylko zaprasza do lektury, ale też subtelnie objaśnia metaforę tytułowych „gier” – pojęcia rozumianego przez autora w sposób szczególny, niestandardowy, daleki od rywalizacji czy zabawy. Wnętrze książki wydrukowano na szlachetnym, kremowym papierze, sprzyjającym długiej, spokojnej lekturze, a całość uzupełnia praktyczna wstążka do zaznaczania stron – bo to książka, do której się wraca, którą się odkłada i znów podejmuje w drodze. To wydanie zostało pomyślane tak, by dobrze sprawdzało się w podróży, na nocnym stoliku i jako prezent- dla kogoś, kto dopiero zaczyna odkrywać swoje ścieżki, albo dla kogoś, kto będzie w nim utrwalał wspomnienia dawnych wędrówek i planował nowe [z: wydawnictwo.auch.pl].
Specjalne podziękowania za dostarczenie inspiracji ✏︎ dla oprawy graficznej polskiego wydania „Karpackich gier”. To wydanie „Karpackich gier” nie powstałoby w takim kształcie bez ludzi, którzy nie tylko znają Karpaty, ale potrafią je widzieć i dzielić się tym widzeniem z innymi. Szczególne podziękowania kierujemy do Aleša Kučery, prof. Krzysztofa Jaworskiego, Mariusza Sawaryńskiego, Jacka Mariusza Krzyżanowskiego oraz Marka Kwaśniaka – za udostępnione fotografie, opowieści, rozmowy oraz wspólne wędrówki po karpackich szlakach, które stały się ważną inspiracją dla oprawy graficznej polskiego wydania tej książki. Dzięki Wam Karpaty nie pozostały jedynie miejscem na mapie, lecz stały się żywą przestrzenią światła, drogi, ciszy i pamięci – dokładnie taką, jaką opisywał Miloslav Nevrlý. Wasze spojrzenia, doświadczenia i ślady zostawione na szlakach są obecne w tej książce nie wprost, ale na każdej jej stronie. Dziękujemy za zaufanie, za dzielenie się pasją i za to, że prawdziwe wędrówki mogły przełożyć się na kształt tej opowieści [z: wydawnictwo.auch.pl].
Premiera polskiego wydania „Karpackich gier”
W maju 2026 roku odbędzie się premiera pierwszego polskiego wydania „Karpackich gier” Miloslava Nevrlý’ego – książki kultowej dla wielu pokoleń środkowoeuropejskich wędrowców, a dotąd nieobecnej w języku polskim. O szczegółach poinformujemy niebawem…
Wydarzenie to nie byłoby możliwe bez szerokiego grona osób i instytucji, które od początku wspierały ideę przybliżenia tej niezwykłej książki polskim czytelnikom. Premiera odbędzie się przy udziale i pod patronatem: dr hab. Krzysztofa Jaworskiego, prof. UWr (Instytut Archeologii), Instytutu Rumuńskiego, Ministerstwa Kultury Republiki Czeskiej, Towarzystwa Karpackiego, Studenckiego Koła Przewodników Górskich „Harnasie” w Gliwicach, Studenckiego Koła Przewodników Beskidzkich w Warszawie oraz
Stowarzyszenia „Res Carpathica”
